Saytdan materiallar olib chop etilganda manzilimiz ko`rsatilishi shart.
• Kun shafaq bilan tugaydi, tun tong bilan tugaydi. Xursandchilik g’am bilan tugaydi, g’am quvonch bilan tugaydi. • Shirinlikni bir o’zing yema, bir o’zing ishni hal qilma, bir o’zing sayohatga chiqma, uxlayotganlar orasida bir o’zing bedor bo’lma. • Ibodatxonaga borgan bilan odam yaxshi bo’lib qolmaydi. Qadimgi hind maqollari
2013 yil 23-24 may kunlari Toshkent shahrining G‘afur G‘ulom nomidagi istirohat bog‘ida Respublika “Kitob bayrami” tadbiri bo‘lib o‘tadi. Sayl tarzida tashkil etiladigan “Kitob bayrami” ochilish marosimida ishtirok etganlar nashriyot-matbaa ijodiy uylari hamda sohada faoliyat yuritayotgan yetakchi nashriyotlar tomonidan tashkil etilgan ko‘rgazma stendlarni tomosha qilishlari mumkin.
XX asr boshlarida o‘zbek xalqining ma’naviy-madaniy va ijtimoiy hayotida ro‘y bergan qutlug‘ voqealar to‘g‘risida so‘z borganda, yangi usuldagi maktab, zamonaviy badiiy adabiyot, matbuot va teatr san’atining paydo bo‘lgani to‘g‘risida iftixor tuyg‘ulari bilan so‘z yuritamizu, ammo foto va kino san’atlarini nima uchundir qariyb tilga olmay kelamiz.
Musulmon Sharqida mashhur tariqat piri, xojagon-naqshbandiya silsilasining asoschisi Xoja Abdulxoliq G‘ijduvoniy 1103 yili Buxoro viloyatining G‘ijduvon tumanida tug‘ilgan. Manbalarning guvohlik berishicha, uning otasi Imom Abduljamil Haqqa yaqin kishi edi. Imom Molik avlodidan bo‘lgan bu najib inson o‘z davrining ulug‘ donishmandlaridan bo‘lib, zohiriy va botiniy ilmlarda dong taratgan.
Pushkinning hayot sha’mini so‘ndirgan mash’um dueldan so‘ng 166 yil o‘tdi. Duel qatnashchilari haqidagi ma’lumotlar hali-hanuz oxirigacha ochilgan emas. Adabiyotshunoslar bu borada juda qiziqarli ma’lumotlarni e’lon qilmoqdalar. Pushkin va Dantes — Goncharovlar katta oilasining ikki kuyovi. Natali va Katrin opa-singillar edi. O‘z qarindoshlarining qonini to‘kish — o‘z sha’niga dog‘ tushirish bilan barobar.
Shoir va dramaturg, adabiyotshunos va tarjimon, tarixchi va mutafakkir, notiq va pedagog — bularning bari hozir, ya’ni 1950 yilda biz — talabalarga ma’ruza o‘qishga shaylanib, ko‘z oynagini dastro‘moli bilan artib turgan odamda jamuljam edi. O‘rta bo‘yli, miqti gavdalik, jingalak sochlari qandaydir shoirona tarzda to‘zg‘igan, o‘zbekcha so‘zlarni jinday ozarboyjoncha ohangda talaffuz etadigan bu odam — Shayxzoda Maqsud edi.
Ijod ahli muayyan g‘oyani, dilini bezovta etgan his-tuyg‘uni badiiy shaklda ifoda qilish uchun turli-tuman vositalarni qo‘llaydi. Kimdir bir zarb bilan mo‘‘jazgina she’r bitib, ko‘nglini bo‘shatadi, orom oladi. Aynan sun’iylik va zo‘rma-zo‘raki chiranishlardan uzoq bunday asarlarning umrboqiyligini mualliflarning o‘zlari ham yaxshi biladilar. Yana kimdir bezovta qalbining oromi uchun allaqanday hodisani nasriy yo‘sinda tasvirlaydi.
XVIII asr — olmon xalqi madaniyatining eng shon-shavkatli bir davri hisoblanadi. Xuddi shu asrda Olmoniya dunyoga adabiyot, san’at va ilmiy tafakkurning bir talay buyuk namoyandalarini berdi. Gyote, Shiller, Helderlin, Gofman, Hegel, Shellingdek daho adiblar, shoirlar, faylasuflar — mana shu asrda tug‘ilib, ijod va ilm cho‘qqilariga ko‘tarildilar.
Har qaysi ijodkor o‘zicha bir olam. Yozuvchi yoki shoir asarlarida aks etgan hayot haqiqatlari, aslida, ana shu olamning turfa manzaralaridir. Badiiy ijod psixologiyasi bilan shug‘ullangan olimlarning ta’kidlashlaricha, muayyan bir asarning teran tahliliga erishmoq uchun muallifining fe’l-atvori, tarjimai holi, dunyoqarashi, bolalikda tarbiya topgan muhit-sharoitni puxta bilish lozim.
Jahon madaniyati tarixida ham ulug‘ olim, ham buyuk rassom, ham beqiyos konstruktor mutafakkir Leonardo da Vinchi hisoblanadi. U 1452 yili Italiyaning Vinchi shahrida tug‘ilib, Ovrupodagi Uyg‘onish davrining zabardast namoyondasi bo‘lib yetishgan. Leonardoni Italiya fanining otasi deb hisoblaydilar. U qoldirgan meros hozirgi zamon jahon madaniyati uchun ham barakali xizmat qilmoqda.
Shunday tarixiy hodisalar borki, ular, xoh tayin millat taqdiri bilan bog‘liq ravishda o‘rganilsin, xoh umumjahon mezonlari bilan o‘lchansin, ideal deb e’tirof etilishi lozim. Bunday hodisalar hususida baxs yuritganda “har yo‘sinda — bir qusur” degan maqolga tayanib yondashish o‘zini oqlamaydi. Alisher Navoiy siymosi va ijodi — ana shunday fenomenlardan biridir.
Janob Salmon Rushdi! Men «Shayton oyatlari» degan asaringiz vajidan bo‘lgan mojarolar tufayli birinchi marta nomingizni eshitgandim. O‘shanda shariat sudining siz to‘g‘ringizdagi hukmi avvaliga menda norozilik uyg‘otgan edi, lekin asaringiz bilan tanishib chiqqanimdan so‘ng sizni oqlash uchun yetarli asos topa olmadim. «Shayton oyatlari» har qanday musulmonning eng muqaddas diniy tuyg‘ularini tahqirlaydigan asar ekan.
3 may — Jahon matbuoti erkinligi kunida bo‘lib o‘tgan “Oltin qalam” VIII Milliy mukofoti uchun xalqaro tanlov g‘olib va sovrindorlarini taqdirlash marosimida www.ziyouz.com, www.ziyouz.uz veb-saytlari bosh muharriri Davronbek Tojialiyevga ushbu mukofot topshirildi.
... U yuzini ters o‘girdi. — Nimaga keldingiz?Nafasi siqilib, butun vujudi bo‘g‘riqqan, yuz tomirlarigacha taranglashib, tobora qorayib borayotgan daryo toshlaridek zaxali, o‘ydim-chuqur yuzi endi burungidek qoyatoshni eslatmas;
O‘Z
РУ
EN
XX asr boshlarida o‘zbek xalqining ma’naviy-madaniy va ijtimoiy hayotida ro‘y bergan qutlug‘ voqealar to‘g‘risida so‘z borganda, yangi usuldagi maktab, zamonaviy badiiy adabiyot, matbuot va teatr san’atining paydo bo‘lgani to‘g‘risida iftixor tuyg‘ulari bilan so‘z yuritamizu, ammo foto va kino san’atlarini nima uchundir qariyb tilga olmay kelamiz. 
Musulmon Sharqida mashhur tariqat piri, xojagon-naqshbandiya silsilasining asoschisi Xoja Abdulxoliq G‘ijduvoniy 1103 yili Buxoro viloyatining G‘ijduvon tumanida tug‘ilgan. Manbalarning guvohlik berishicha, uning otasi Imom Abduljamil Haqqa yaqin kishi edi. Imom Molik avlodidan bo‘lgan bu najib inson o‘z davrining ulug‘ donishmandlaridan bo‘lib, zohiriy va botiniy ilmlarda dong taratgan.
Pushkinning hayot sha’mini so‘ndirgan mash’um dueldan so‘ng 166 yil o‘tdi. Duel qatnashchilari haqidagi ma’lumotlar hali-hanuz oxirigacha ochilgan emas. Adabiyotshunoslar bu borada juda qiziqarli ma’lumotlarni e’lon qilmoqdalar.
Shoir va dramaturg, adabiyotshunos va tarjimon, tarixchi va mutafakkir, notiq va pedagog — bularning bari hozir, ya’ni 1950 yilda biz — talabalarga ma’ruza o‘qishga shaylanib, ko‘z oynagini dastro‘moli bilan artib turgan odamda jamuljam edi. O‘rta bo‘yli, miqti gavdalik, jingalak sochlari qandaydir shoirona tarzda to‘zg‘igan, o‘zbekcha so‘zlarni jinday ozarboyjoncha ohangda talaffuz etadigan bu odam — Shayxzoda Maqsud edi. 
Ijod ahli muayyan g‘oyani, dilini bezovta etgan his-tuyg‘uni badiiy shaklda ifoda qilish uchun turli-tuman vositalarni qo‘llaydi. Kimdir bir zarb bilan mo‘‘jazgina she’r bitib, ko‘nglini bo‘shatadi, orom oladi. Aynan sun’iylik va zo‘rma-zo‘raki chiranishlardan uzoq bunday asarlarning umrboqiyligini mualliflarning o‘zlari ham yaxshi biladilar. Yana kimdir bezovta qalbining oromi uchun allaqanday hodisani nasriy yo‘sinda tasvirlaydi. 
XVIII asr — olmon xalqi madaniyatining eng shon-shavkatli bir davri hisoblanadi. Xuddi shu asrda Olmoniya dunyoga adabiyot, san’at va ilmiy tafakkurning bir talay buyuk namoyandalarini berdi. Gyote, Shiller, Helderlin, Gofman, Hegel, Shellingdek daho adiblar, shoirlar, faylasuflar — mana shu asrda tug‘ilib, ijod va ilm cho‘qqilariga ko‘tarildilar. 
Har qaysi ijodkor o‘zicha bir olam. Yozuvchi yoki shoir asarlarida aks etgan hayot haqiqatlari, aslida, ana shu olamning turfa manzaralaridir. Badiiy ijod psixologiyasi bilan shug‘ullangan olimlarning ta’kidlashlaricha, muayyan bir asarning teran tahliliga erishmoq uchun muallifining fe’l-atvori, tarjimai holi, dunyoqarashi, bolalikda tarbiya topgan muhit-sharoitni puxta bilish lozim.
Jahon madaniyati tarixida ham ulug‘ olim, ham buyuk rassom, ham beqiyos konstruktor mutafakkir Leonardo da Vinchi hisoblanadi. U 1452 yili Italiyaning Vinchi shahrida tug‘ilib, Ovrupodagi Uyg‘onish davrining zabardast namoyondasi bo‘lib yetishgan. Leonardoni Italiya fanining otasi deb hisoblaydilar. U qoldirgan meros hozirgi zamon jahon madaniyati uchun ham barakali xizmat qilmoqda.
Shunday tarixiy hodisalar borki, ular, xoh tayin millat taqdiri bilan bog‘liq ravishda o‘rganilsin, xoh umumjahon mezonlari bilan o‘lchansin, ideal deb e’tirof etilishi lozim. Bunday hodisalar hususida baxs yuritganda “har yo‘sinda — bir qusur” degan maqolga tayanib yondashish o‘zini oqlamaydi. Alisher Navoiy siymosi va ijodi — ana shunday fenomenlardan biridir.
Janob Salmon Rushdi! 
3 may — Jahon matbuoti erkinligi kunida bo‘lib o‘tgan “Oltin qalam” VIII Milliy mukofoti uchun xalqaro tanlov g‘olib va sovrindorlarini taqdirlash marosimida www.ziyouz.com, www.ziyouz.uz veb-saytlari bosh muharriri Davronbek Tojialiyevga ushbu mukofot topshirildi.
Ey, gulim, 
Saqlab olish
Sharq yulduzi - 1992, ¹ 3
